Son güncelleme: 18 Kasım 2026 · Yazar: Dr. Bilal Tanrıverdi
Türk hukukunda kurallar bir sıralamaya göre işler: en üstte Anayasa, onun altında kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, daha altta yönetmelikler, en altta tebliğ ve genelgeler bulunur. Alttaki düzenleme üsttekine aykırı olamaz. Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve tebliğlerin çoğu Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer; genelgeler ise genellikle idarenin kendi birimlerine yönelik talimatlardır.
“Yeni yönetmelik çıktı”, “genelge yayımlandı”, “Cumhurbaşkanı kararıyla değişti”… Haberlerde her gün duyduğumuz bu ifadelerin her biri farklı bir ağırlık taşıyor. Hangisinin sizi doğrudan bağladığını, hangisinin yalnızca kurum içi bir talimat olduğunu bilmek, bir değişikliğin hayatınıza gerçekten dokunup dokunmadığını anlamanın ilk adımı.
İçindekiler
Mevzuat hiyerarşisi tek tabloda
| Düzenleme | Kim çıkarır? | Nerede yayımlanır? | Örnek |
|---|---|---|---|
| Anayasa | TBMM (değişiklik için nitelikli çoğunluk ve gerektiğinde halkoylaması) | Resmî Gazete | 1982 Anayasası |
| Kanun | TBMM | Resmî Gazete | 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu |
| Cumhurbaşkanlığı kararnamesi | Cumhurbaşkanı | Resmî Gazete | Bakanlıkların teşkilatını düzenleyen kararnameler |
| Cumhurbaşkanı kararı | Cumhurbaşkanı (kanunun verdiği yetkiye dayanarak) | Resmî Gazete | Oran ve tutar belirleyen kararlar |
| Yönetmelik | Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu kurumları | Resmî Gazete | Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik |
| Tebliğ | Bakanlıklar ve kurumlar | Çoğunlukla Resmî Gazete | Vergi usul ve gelir vergisi genel tebliğleri |
| Genelge | Bakanlıklar ve kurumlar | Genellikle kurumun kendi kanalları | Mali ve sosyal haklar genelgesi |
Kanun
Kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin çıkardığı ve Cumhurbaşkanının yayımladığı düzenlemedir. Vatandaşın hak ve yükümlülüklerini belirleyen temel kurallar kanunla konur. Bir kanun, Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra kendi metninde yazan tarihte yürürlüğe girer; bazı maddeleri hemen, bazıları ileri bir tarihte yürürlüğe girebilir.
Kanunlar numarayla anılır: “657 sayılı”, “5510 sayılı” gibi. Sitemizdeki rehberlerde dayanak olarak gösterdiğimiz numaralar bunlardır.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve Cumhurbaşkanı kararı
2017 Anayasa değişikliğiyle kanun hükmünde kararnamelerin yerini Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aldı. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname çıkarabilir. Ancak Anayasa bu yetkiye sınırlar koyar:
- Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler kararnameyle düzenlenemez.
- Anayasa’da yalnızca kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda kararname çıkarılamaz.
- Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda kararname çıkarılamaz.
- Kararname ile kanun arasında farklı hüküm bulunursa kanun uygulanır.
Cumhurbaşkanı kararı ise kararnameden farklıdır: Kanunun açıkça verdiği bir yetkiye dayanarak bir oranı, tutarı ya da süreyi belirlemek için kullanılır. Örneğin bir harç oranının ya da bir prim oranının kanunda gösterilen sınırlar içinde değiştirilmesi bu yolla yapılır.
Yönetmelik
Yönetmelik, bir kanunun ya da kararnamenin nasıl uygulanacağını ayrıntılı olarak düzenler. Kanun “memurlar yer değiştirebilir” der; hangi şartla, hangi belgeyle, hangi dönemde yer değiştirileceğini yönetmelik anlatır. Yönetmelikler kanuna aykırı olamaz; aykırı bir hüküm Danıştay’da dava konusu yapılarak iptal ettirilebilir.
Örneğin memurların yer değiştirme kuralları 657 sayılı Kanun’da genel olarak, ayrıntıları ise yönetmelikte yer alır. Ayrıntılar için memur tayini rehberimize bakabilirsiniz.
Tebliğ ve genelge
Tebliğ, bir kanunun ya da yönetmeliğin uygulanmasını açıklayan ve çoğu zaman vatandaşı da ilgilendiren düzenlemedir. Vergi alanındaki genel tebliğler buna örnektir; istisna tutarları ve beyan sınırları gibi rakamlar bu tebliğlerle duyurulur.
Genelge ise bir kurumun kendi birimlerine yönelik talimatıdır. İdarenin uygulamasını yönlendirir ama kanun, kararname ya da yönetmeliğin söylediğini değiştiremez. Yine de memur maaşları ve kıdem tazminatı tavanı gibi önemli rakamlar, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın mali ve sosyal haklar genelgesiyle duyurulur. Bu tavanın nasıl uygulandığını kıdem tazminatı rehberimizde anlattık.
Önemli: Bir haberde “yönetmelik değişti” ya da “genelge yayımlandı” deniyorsa, önce düzenlemenin yürürlük tarihine ve kimleri kapsadığına bakın. Bir düzenlemenin Resmî Gazete’de yayımlanması ile yürürlüğe girmesi her zaman aynı gün değildir. Örneğin tapu satışlarında Güvenli Ödeme Sistemi’ni getiren yönetmelik değişikliği Nisan 2026’da yayımlandı, ancak zorunluluk tarihi birkaç kez ertelendi. Ayrıntılar için tapuda satış işlemi rehberimize bakın.
Resmî Gazete nasıl takip edilir?
- Günlük sayıya bakın: Resmî Gazete’nin internet sitesinde her günün sayısı yasama, yürütme ve idare, yargı ve ilan bölümleri hâlinde listelenir.
- Mükerrer sayıları atlamayın: Aynı gün içinde birden fazla sayı yayımlanabilir. Önemli düzenlemeler bazen gece yayımlanan “mükerrer” sayıda çıkar.
- Güncel metni mevzuat.gov.tr’den okuyun: Resmî Gazete’de yalnızca değişiklik maddeleri yayımlanır. Bir kanunun değişikliklerle işlenmiş son hâlini görmek için Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ni (mevzuat.gov.tr) kullanın.
- Arama yaparken numarayı kullanın: mevzuat.gov.tr’de kanun numarasıyla arama yapmak, adla aramaktan daha hızlı sonuç verir.
Kanun ile yönetmeliğin çeliştiği güncel bir örneği tüketici hakem heyeti kararlarına itiraz süresi konusunda görebilirsiniz: yönetmelik on beş gün derken kanun iki hafta der ve kanun esas alınır.
Sık yapılan hatalar
- Genelgeyi kanun gibi okumak: Genelge idarenin iç talimatıdır; kanunun tanıdığı bir hakkı ortadan kaldıramaz.
- Yayım tarihini yürürlük tarihi sanmak: Düzenlemenin son maddelerinde yürürlük tarihi ayrıca yazılır.
- Eski metinle işlem yapmak: İnternette dolaşan kanun metinleri çoğu zaman güncel değişiklikleri içermez. mevzuat.gov.tr’deki güncel metni esas alın.
- Taslakları yürürlükte sanmak: Meclis’e sunulan kanun teklifleri, kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmadıkça bağlayıcı değildir.
Sık sorulan sorular
Kanun teklifi ile kanun tasarısı arasında fark var mı?
2017 Anayasa değişikliğinden sonra kanun önerileri yalnızca milletvekillerince “kanun teklifi” olarak verilebiliyor. Önceden Bakanlar Kurulu’nun hazırladığı metinlere “kanun tasarısı” deniyordu.
Bir yönetmeliğe nasıl itiraz edilir?
Kanuna aykırı olduğunu düşündüğünüz bir yönetmeliğin iptali için, yayımından itibaren dava açma süresi içinde Danıştay’a başvurulabilir. Bu tür davalar teknik olduğu için bir avukattan destek almanız önerilir.
Resmî Gazete’ye ücretsiz erişilebilir mi?
Evet. Resmî Gazete’nin internet sitesi ve mevzuat.gov.tr ücretsizdir.
Meclis’teki bir teklifin akıbetini nereden takip ederim?
TBMM’nin internet sitesinde kanun teklifleri numaralarıyla listelenir; komisyon ve Genel Kurul aşamaları buradan izlenebilir. Örneğin GSS prim borçlarıyla ilgili güncel teklifi GSS prim borcu rehberimizde takip ediyoruz.