Son güncelleme: 18 Kasım 2026 · Yazar: Dr. Bilal Tanrıverdi
“4/A, 4/B, 4/C” ifadesi iki ayrı kanunda iki farklı anlama gelir. Sosyal güvenlikte (5510 sayılı Kanun) 4/a eski SSK’lıları, 4/b eski Bağ-Kur’luları, 4/c eski Emekli Sandığı’na bağlı memurları anlatır. Kamu personeli mevzuatında (657 sayılı Kanun) ise 4/A memuru, 4/B sözleşmeli personeli, 4/C geçici personeli, 4/D kamu işçisini ifade eder. Hangisinden söz edildiğini anlamak, emeklilik ve özlük haklarında yanlış hesap yapmamak için önemlidir.
Bir iş ilanında “4/B sözleşmeli” yazar, SGK ekranında “4/a” görürsünüz, emeklilik hesabında birisi “sen 4/c’lisin” der. Harfler aynı ama her biri farklı bir kanunun maddesine işaret eder. Karışıklığın kaynağı bu.
İçindekiler
Sosyal güvenlikte 4/a, 4/b, 4/c (5510 sayılı Kanun)
2008’de SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatıda, Sosyal Güvenlik Kurumu’nda birleşti. Eski kurum adları yerine 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin bentleri kullanılmaya başlandı:
| Statü | Eski adı | Kimleri kapsar? |
|---|---|---|
| 4/a | SSK | Bir işverene hizmet akdiyle bağlı çalışanlar (özel sektör çalışanları, kamu işçileri, sözleşmeli personelin büyük kısmı) |
| 4/b | Bağ-Kur | Kendi adına ve hesabına çalışanlar: esnaf, şirket ortakları, serbest meslek sahipleri, çiftçiler |
| 4/c | Emekli Sandığı | Kamu idarelerinde kadrolu çalışan memurlar |
1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için tam emeklilikte prim günü şartı 4/a ve 4/c’de 7200 gün, 4/b’de 9000 gündür. Daha önce girişi olanlarda şartlar giriş tarihine göre değişir. Ayrıntılar için ne zaman emekli olurum ve 3600 günle emeklilik rehberlerimize bakın.
Kamu personelinde 4/A, 4/B, 4/C, 4/D (657 sayılı Kanun)
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesi, kamuda çalışanları dört istihdam türüne ayırır:
| Statü | Kim? | Temel özellik |
|---|---|---|
| 4/A | Devlet memuru | Kadrolu, asli ve sürekli görev; iş güvencesi en yüksek statü |
| 4/B | Sözleşmeli personel | Belirli görevler için sözleşmeyle istihdam edilir; sözleşme dönemsel olarak yenilenir |
| 4/C | Geçici personel | Özelleştirme sonrası işini kaybedenlerin kamuya geçici personel olarak aktarılmasıyla oluşan statü |
| 4/D | Kamu işçisi | İş Kanunu’na tabi; memur değil, işçi statüsünde |
Önemli: 657’deki “4/B” ile SGK’daki “4/b” aynı şey değildir. 4/B sözleşmeli personel Bağ-Kur’lu değildir; sosyal güvenlik bakımından genellikle 4/a kapsamındadır. Aynı şekilde 657’deki 4/C geçici personel de Emekli Sandığı’na (4/c) bağlı değildir.
Hangi statü neyi etkiler?
| Konu | 4/A memur | 4/B sözleşmeli | 4/D işçi |
|---|---|---|---|
| Bağlı olduğu kanun | 657 sayılı Kanun | 657 md. 4/B ve sözleşme esasları | 4857 sayılı İş Kanunu |
| SGK statüsü | 4/c | Genellikle 4/a | 4/a |
| Ayrılırken alınan | Emeklilikte emeklilik ikramiyesi | Statüsüne ve sözleşmesine göre | Şartları varsa kıdem tazminatı |
| İzin hakları | 657’ye göre | Sözleşme esaslarına göre | İş Kanunu ve toplu sözleşmeye göre |
Memurların izin ve maaş hakları için memur izin hakları ve memur maaşı nasıl hesaplanır, işçilerin ayrılış hakları için kıdem tazminatı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Kendi statümü nereden öğrenirim?
- SGK statüsü: e-Devlet’teki SGK hizmet dökümünüzde her çalışma döneminin karşısında 4/a, 4/b ya da 4/c yazar. Nasıl alınacağını SGK hizmet dökümü rehberimizde anlattık.
- 657’deki istihdam türü: Atama onayınızda, sözleşmenizde ya da kurumunuzun personel biriminden alacağınız hizmet belgesinde yazar.
Görev yeri değişikliği için şartları memur tayini nasıl istenir rehberimizde anlattık.
Kadro derecesine bağlı haklardan biri de yeşil pasaport: Yeşil pasaport kimler alabilir?
Sık yapılan hatalar
- “4/B’liyim, Bağ-Kur’luyum” sanmak: Sözleşmeli personelin sosyal güvenlik statüsü Bağ-Kur değildir.
- Hizmet birleştirmeyi unutmak: Hayatı boyunca hem 4/a hem 4/b hem 4/c’li çalışan kişinin emekliliği, kural olarak son 7 yıllık fiili hizmet süresinde en çok hangi statüde çalıştıysa ona göre bağlanır.
- Memur ile kamu işçisini aynı saymak: 4/D işçiler memur değildir; izin, maaş ve tazminat kuralları farklıdır.
Sık sorulan sorular
4/B sözleşmeli personel memur mudur?
Hayır. 4/B’liler kamuda çalışır ama memur değil, sözleşmeli personeldir. Memur kadrosuna geçiş ancak ilgili mevzuatın öngördüğü durumlarda mümkündür.
Hem esnaf hem işçi olarak çalıştım, hangi statüden emekli olurum?
Farklı statülerdeki hizmetler birleştirilir. Aylık, kural olarak son 7 yıllık fiili hizmet sürenizin fazla olduğu statüye göre bağlanır; eşitlik hâlinde son statü dikkate alınır.
4/C geçici personel ne demek?
Özelleştirilen kurumlarda işini kaybeden işçilerin, kamu kurumlarında geçici personel olarak istihdam edilmesiyle oluşan statüdür.
SGK hizmet dökümümde 4/a yazıyor ama ben kamuda çalışıyorum, hata mı?
Kamuda sözleşmeli ya da işçi statüsünde çalışıyorsanız 4/a görmeniz normaldir. Kadrolu memursanız ve 4/a görüyorsanız kurumunuzun personel birimine danışın.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- Sosyal Güvenlik Kurumu